Samenstellingen

• Samenstellingen worden in het Nederlands zo veel mogelijk aaneengeschreven.
  Pennenzak, eerstehulppost, schoolgebouw, eenrichtingsverkeer, donkerblauw, reuzegroot, Antwerpsesteenweg.

• Als de samenstelling moeilijk te lezen is, dan kun je een koppelteken gebruiken.
  Zonne-energie, na-apen, gala-evenement, radio-oproep, zo-even.

• Tussen gelijkwaardige delen in een samenstelling zet je ook een streepje als je de woorden van plaats kunt veranderen.
  een Brits-Frans bedrijf (want ook Frans-Brits bedrijf)
  een zwart-witfoto.(want ook een wit-zwartfoto)
  Maar privaatrechtelijk (want rechtelijkprivaat bestaat niet)

• Als de samenstelling eindigt op een naam, dan zet je een streepje voor de naam.
  regering-Verhofstdadt, proces-Van Noppen.

• Voor of achter een cijfer, letter of teken zet je een streepje.
  16-jarige, A4-formaat, een +-teken.

• Voor of achter een initiaalwoord zetten we een streepje.
  tv-programma, pc-spel, pc-netwerk.

• Afkortingen schrijven we aan het woord vast, tenzij ze met een hoofdletter beginnen.
  aidspatiënt, VRT-programma.

• We zetten een streepje na de volgende elementen:
  • niet-, non-, bijna-, oud-, ex-, aspirant-, adjunct-, substituut-, chef-, kandidaat-, interim-, stagiair-, leerling-, assistent-, collega- of meester-
  • -generaal, -president, -testamentair, -verbaal, -militair
  • Sint- of St.-
    niet-roker, oud-burgemeester, substituut-procureur, collega-journalist, interim-leraar, directeur-generaal, proces-verbaal, Sint-Jozef, St.-Anna

Samenstellingen met Engelse woorden

• Engelse woorden vormen een speciaal geval. Hieronder vind je enkele regels om ze toch correct te schrijven.

Online, downloaden, voicemail	Als de woorden in het Nederlands vaak gebruikt worden, dan schrijven we ze aan elkaar.
Body-art, drive-in, e-mail, pay-tv	Gebruik een koppelteken om leesproblemen te voorkomen.
Back-up, black-out, warm-up	Gebruik ook een koppelteken als het woord met een voorzetsel eindigt dat met een klinker begint.
Flashback, flashforward, comeback, playback.	Als dat voorzetsel niet met een klinker begint, dan schrijf je het aaneen.

Oefeningen

• Schrijf je de woorden aan elkaar of af elkaar?

Vaste woordcombinaties

Een aantal vaste woordcombinaties kunnen zowel aan elkaar als met een spatie geschreven worden, naargelang van de betekenis. De volgende gevallen leiden bij heel veel taalgebruikers tot verwarring.

allang	Ik weet allang wat je van plan bent.
al lang	Hij staat al lang voor het rode licht.
allesbehalve	Hij is allesbehalve behulpzaam.
alles behalve	Je krijgt alles behalve mijn juwelen.
evengoed	Je kunt evengoed nog wat blijven.
even goed	Je voetbalt even goed als je grote broer.
tekort (het)	Het tekort op de begroting.
te kort	Ze hadden mensen te kort.
tenminste	Ik ga mee, als het tenminste niet sneeuwt.
ten minste (op z’n minst)	Ten minste houdbaar tot datum aan onderkant.
tenslotte	Je kunt tenslotte niet altijd winnen.
ten slotte (tot slot)	En het vierde punt, ten slotte, ben ik vergeten.
teveel (het)	Kinderen met ADHD hebben een teveel aan energie.
te veel	Te veel problemen blijven onopgelost.
zoveel	Dat kost vijf euro, zoveel!
zo veel	We proberen zo veel mogelijk mensen te redden.

Oefeningen

• Wat is de juiste spelling?
• Maak samenstellingen
• Aan elkaar of los?

 Start de oefeningen hier.