Linux biedt veel vrijheid, waardoor er meestal meer dan één manier is om een bepaalde taak uit te voeren. Dit kan overweldigend zijn voor nieuwkomers.

Op onze telefoons (Android & iOS) zijn we het gewend van naar één winkel (Play Store of App Store) te gaan en daar alle apps te vinden die we nodig hebben. Ook op macOS en Windows zijn er winkels waaruit we software kunnen downloaden, maar de meeste mensen hebben wel ervaring met het installeren van software uit andere bronnen in deze besturingssystemen (meestal een download op een website). Wanneer je software installeert uit een ‘officiële’ winkel dan is er een controle gebeurd en kun je min of meer gerust zijn dat de software uit een officiële bron komt en zal doen wat hij belooft (al zijn er hier ook veel tegenvoorbeelden te bedenken, maar dat is voer voor een ander artikel). Als je op een website software downloadt, dan is dat op Windows meestal een .exe-bestand dat je uitvoert, dat vervolgens de software installeert. De controle van de betrouwbaarheid moet je dan echter zelf doen: vertrouw je de website, de eigenaar, de ontwikkelaars, … ?

Op Linux werkt dit op een gelijkaardige manier. In de meeste Linux-distributies¹ zijn er app-winkels waaruit je software kunt downloaden die getest en gecontroleerd is door de ontwikkelaars van het besturingssysteem. Op Debian is dat een heel uitgebreid proces, waardoor de stabiliteit van het systeem gegarandeerd wordt. Maar uiteraard houdt niemand je tegen om ook software uit andere bronnen te installeren, maar dan moet je opnieuw zelf de inschatting maken of je de website, eigenaar e.a. vertrouwt om wijzigingen op je systeem aan te brengen.

In dit artikel wil ik je de verschillende manieren tonen en uitleggen hoe je ze gebruikt.

Software installeren in Linux

Snel overzicht

Ik gebruik op dit moment Kubuntu 25.04, waardoor de software in de screenshots er misschien wat anders uitziet dan op jouw computer, maar het idee en uitvoering is gelijkaardig in alle Linux-distributies die gebaseerd zijn op Debian en/of Ubuntu: Ubuntu, Kubuntu, Xubuntu, Linux Mint, ElementaryOS, Ubuntu Mate, KDE Neon, Bodhi Linux, POP!_OS, Zorin OS, Tuxedo OS, e.a. Voor een volledige lijst kun je terecht op Distrowatch: https://distrowatch.com/search.php?category=All&origin=All&basedon=Ubuntu&desktop=All&architecture=All&status=All

Afhankelijk van de software gebruik ik één van deze methodes:

1. App-winkel
2. Snap
3. Flatpak
4. AppImage
5. .deb-pakketten installeren
6. Pakketbron (repository) toevoegen van andere ontwikkelaars

1 – App-winkel

In Kubuntu heet de softwarewinkel ‘Ontdekken’ (‘Discover’ in het Engels). Het installeren van een programma is eenvoudig: open de winkel, typ de naam of beschrijving van het programma en installeer de software.

1. Open de softwarewinkel (‘Ontdekken in Kubuntu’, ‘Software‘ in Ubuntu e.a. distributies).
   
2. Zoek naar het programma dat je wil installeren, bijv. darktable.
   
3. Klik op de versie die je wilt installeren en klik vervolgens rechts bovenaan op ‘installeren’.
   
4. Bevestig eventueel met je wachtwoord en wacht tot de installatie klaar is. Nadien vind je het programma terug in je Programmastarter.
   

Snaps installeren

Een Snap bevat steeds alle software die nodig is om de applicatie te kunnen uitvoeren. Via een gewone installatie moeten soms nog afhankelijkheden gedownload worden, die dan mogelijk een andere versie zijn dan de ontwikkelaar gebruikt, bij een snap heb je dit probleem niet. Voor meer info kun je dit artikel lezen.

In Kubuntu en andere Ubuntu-distributies zijn Snaps standaard beschikbaar en kun je ze meteen gebruiken. Wanneer je gebruik maakt van een andere distributie, dan kun je ze activeren volgens deze instructies: https://snapcraft.io/docs/installing-snapd

Je kunt de softwarewinkel vinden op https://snapcraft.io/store

In Kubuntu, Ubuntu e.a. distributies kun je vanuit de App-winkel rechtstreeks programma’s installeren:

1. Open de softwarewinkel.
   
2. Zoek naar het programma dat je nodig hebt en klik op de Snap-versie om die te installeren.
   
3. Of klik op de software en verander rechts bovenaan de bron waaruit je wilt installeren.
   
4. Klik op ‘Installeren’ en wacht tot de installatie klaar is. Nadien vind je het programma terug in je menu.

Wanneer de Snaps niet terug te vinden zijn in de beschikbare App-winkel, dan kun je ze via de terminal installeren, voor VLC tik je dan:

sudo snap install vlc

Het precieze commando vind je in de Snapcraft Store bij elk programma door op ‘installeer’ te klikken: https://snapcraft.io/store .

Flatpaks

Flatpaks bieden grotendeels dezelfde voordelen als Snaps. Je kunt een overzicht van beschikbare flatpaks vinden op https://flathub.org/apps . Momenteel staan er meer dan 300 Flatpaks op de teller.

Flatpaks voert de software ook uit in een sandbox², worden automatisch geüpdatet en je kunt de toestemmingen per applicatie instellen.

Op sommige distributies (bijv. Fedora) kun je Flatpaks meteen gebruiken, op Ubuntu en afgeleiden is dit niet het geval en moet je dit eerst even activeren via deze instructies: https://flathub.org/setup

Zodra Flathub actief is, dan kun je via de website applicaties zoeken en installeren.

1. Zoek de applicatie die je nodig hebt, bijv. Audacity, op https://flathub.org/ .
   
2. Klik op het programma dat je wil installeren & klik vervolgens rechts bovenaan op ‘install’ om een bestandje te downloaden.
   
3. Ga naar je Downloads-folder en dubbelklik op het bestand.
   
4. Je App-winkel opent automatisch en je kunt rechts bovenaan op ‘Installeren’ klikken. Wacht tot de installatie klaar is en vervolgens kun je de app in het menu vinden.
   

Appimage

AppImages kunnen gedownload worden op de website van de appontwikkelaar, al biedt https://appimage.github.io/apps/ een uitgebreid overzicht waar je meer dan duizend AppImages kunt vinden.

Hoewel AppImages in tegenstelling tot Snaps en Flatpaks niet automatisch updaten, zijn ze wel erg eenvoudig in gebruik. Na het downloaden kun je ze meteen uitvoeren, er hoeft niets geïnstalleerd te worden.

Een voorbeeldje van op mijn Kubuntulaptop:

1. darktable biedt op hun eigen website een AppImage aan: https://www.darktable.org/install/
   
2. Na het downloaden kun je dubbelklikken op het bestand om darktable te starten. In sommige distributies moet je eerst nog even rechtsklikken op het bestand en bij ‘eigenschappen’ een vinkje zetten zodat het bestand als een programma kan uitgevoerd worden.
   
3. Klaar

.deb-pakket installeren

Flatpaks, Snaps & AppImages zijn relatief nieuwe methodes om programma’s te installeren. Sommige ontwikkelaars bieden een .deb aan om te downloaden en installeren. Een .deb is een bestand dat een aantal scripts³ bevat om het programma op je computer te installeren. .deb-bestanden zijn gemaakt om te gebruiken in Debian- en Ubuntu-afgeleiden.

Het gebruik ervan is in Kubuntu erg eenvoudig:

1. Download het .deb-bestand van een website die je vertrouwt, bijv. Proton Pass: https://proton.me/pass/download/linux
   
2. Dubbelklik op het gedownloade .deb-bestand.
   
3. De App-winkel opent automatisch, start de installatie door bovenaan op ‘Installeer’ te klikken.
   

Pakketbron (repository) toevoegen

Kubuntu (Ubuntu e.a. ook) biedt standaard toegang tot duizenden programma’s via de 4 meegeleverde pakketbronnen in de App-winkel:

• Main: officieel ondersteunde software
• Restricted: officieel ondersteunde software die niet over een compleet vrije licentie beschikt
• Universe: software die door de gemeenschap ondersteund wordt (dus niet officieel ondersteund door bijv. Canonical in het geval van Ubuntu)
• Multiverse: software zonder vrije licentie

Het voordeel aan pakketbronnen is dat ze je software automatisch updaten. Elke keer je een updatemelding van je besturingssysteem krijgt, zijn de updates voor je geïnstalleerde software meteen mee zichtbaar.

Sommige ontwikkelaars bieden ook eigen pakketbronnen aan die je kunt toevoegen, zo hoef je de software niet handmatig te updaten. Ik toon het aan de hand van een voorbeeld, OnlyOffice.

• Open de terminal en voeg de GPG-sleutel van OnlyOffice toe.

mkdir -p -m 700 ~/.gnupg
gpg --no-default-keyring --keyring gnupg-ring:/tmp/onlyoffice.gpg --keyserver hkp://keyserver.ubuntu.com:80 --recv-keys CB2DE8E5
chmod 644 /tmp/onlyoffice.gpg
sudo chown root:root /tmp/onlyoffice.gpg
sudo mv /tmp/onlyoffice.gpg /usr/share/keyrings/onlyoffice.gpg

• Voeg de nieuwe pakketbron toe.

echo 'deb [signed-by=/usr/share/keyrings/onlyoffice.gpg] https://download.onlyoffice.com/repo/debian squeeze main' | sudo tee -a /etc/apt/sources.list.d/onlyoffice.list

• Update je pakketbronnen.

sudo apt-get update

• Installeer OnlyOffice.

sudo apt-get install onlyoffice-desktopeditors

• Klaar, je vindt OnlyOffice in je softwaremenu.

Voor je pakketbronnen gaat toevoegen, moet je je wel steeds goed afvragen of je de ontwikkelaar voldoende vertrouwt om hem/haar toegang te geven tot je systeem. Via de pakketbronnen worden de updates automatisch geïnstalleerd, dus als je twijfelt over de goede bedoelingen van een organisatie/ontwikkelaar, dan voeg je de pakketbron beter niet toe.

Tot slot

Via deze 6 manieren om software te installeren, heb je steeds toegang tot de meest recente versie ervan. Misschien krijg je een voorkeur voor een methode, maar het is handig om op de hoogte te zijn van de andere manieren, mocht een bepaalde installatiemethode voor een applicatie niet beschikbaar zijn.

Mocht je op zoek zijn naar interessante software die je kunt gebruiken op Linux dan kan ik deze lijst aanraden: https://kevinvermassen.be/2024/07/01/lijst-van-interessante-opensource-software/

Veel succes met het verkennen van alle software!

1. Een Linux-distrubutie is een besturingssysteem dat beschikt over de Linux-kernelsoftware aangevuld met software die op elkaar is afgestemd (Wikipedia). ︎
2. Een sandbox is een virtueel afgesloten ruimte op je computer (Wikipedia). ︎
3. Een script is een klein programma dat een computertaak automatiseert. ︎

Kbuntu 25.04 – Plucky Puffin – is de meest recente uitgave van Canonicals populaire besturingssysteem. Ubuntu bestaat ondertussen meer dan 20 jaar! Dit is geen LTS-release, dit betekent dus dat je 9 maanden updates ontvangt en dat je in oktober best updatet naar Ubuntu 25.10 – Questing Quokka – om ondersteuning te blijven ontvangen. Als je liever een besturingssysteem met langere ondersteuning gebruikt, dan download je beter Ubuntu (of Kubuntu) 24.04 -Noble Numbat. Canonical belooft minimaal 12 jaar aan updates bij de LTS-versie (Long Term Support).

In deze handleiding leg ik uit hoe je Kubuntu 25.04 installeert op je computer, bijv. ter vervanging van Windows 10 (dat vanaf oktober geen updates meer krijgt, veel prima computers en laptops ondersteunen Windows 11 niet, waardoor er een enorme afvalberg ontstaat, door Linux te installeren kun je je huidige computer veilig blijven gebruiken: meer info: https://endof10.org/nl/ ).

Ik gebruik deze keer niet de standaardeditie van Ubuntu die met GNOME als desktopomgeving wordt geleverd, maar wel Kubuntu met de Plasma-omgeving, uiteraard werkt deze handleiding ook met alle Ubuntu-versies zoals Ubuntu, Ubuntu Mate, Xubuntu, Elementary OS, POP!_OS, Linux Mint en nog veel andere distributies. Houd gewoon in je achterhoofd dat de screenshots in deze gids allemaal in Kubuntu 25.04 met KDE Plasma gemaakt zijn, dus de kleuren en lay-out kunnen er ietwat anders uitzien, maar de basisprincipes van het installeren blijven dezelfde. 

Voor je begint, maak je best een back-up van je data zodat je zeker niets kwijt geraakt.

Aanbevolen systeemvereisten

Kubuntu zal zo op ongeveer alle computerhardware werken, zowel oud als nieuw. Als je computer werkte met Windows 7 of nieuwer, dan zal hij ook Kubuntu kunnen draaien, maar ongetwijfeld sneller en beter

Dit zijn de aanbevolen hardwarevereisten:

• 2 GHz dual core processor;
• 4 GB RAM;
• 25GB ruimte op je harde schijf;
• internettoegang is optioneel, maar wel handig.

Het OS zal ook werken op tragere hardware, maar misschien is het dan een goed idee om een lichtere versie van Ubuntu te gebruiken zoals Xubuntu.

Installatiestappen

1. Download Kubuntu 25.04 van https://kubuntu.org/getkubuntu/
2. Brand het gedownloade schijfbestand naar een USB-stick (met bijv. Ventoy) of DVD.
3. Als je Windows niet wilt verwijderen en 2 besturingssystemen naast elkaar wil installeren, dan kun je deze extra stappen volgen:
   1. Start je computer op in Windows.
   2. Open ‘Schijfbeheer’ door in het startmenu te zoeken op ‘schijf’.
      
   3. Klik op de partitie die je wilt verkleinen (in mijn geval OS (C:)).
   4. Klik er met de rechtermuisknop op en kies voor ‘verkleinen’.
   5. Kies hoeveel ruimte je beschikbaar wil maken voor Linux, ik koos voor 512000 GB, ruim voldoende voor Kubuntu, swap-ruimte en bestanden.
      
   6. Klik op verkleinen en wacht tot Windows klaar is met de actie.
      
4. Herstart je computer en start op van je USB-stick. Als dit niet automatisch gebeurt, dan moet je een toets indrukken tijdens het opstarten (die zoek je best even op online of in de handleiding). Bij mijn laptops is het F12 of de ESC-toets ingedrukt houden, op Applehardware (met Intel CPU) kun je gewoon alt ingedrukt houden.
   Mocht dit niet werken dan kun je ook de opstartvolgorde in je BIOS of UEFI veranderen. Je komt in het BIOS of UEFI door tijdens het opstarten van je computer op een bepaalde toets te drukken, die is verschillend per computer, maar vaak is het DEL, ESC, F4, F12, … In het BIOS zoek je naar de optie om de opstartvolgorde te veranderen. Je kunt bijv. USB bovenaan zetten, gevolgd door een dvd/cd-speler en tenslotte je harde schijf, op die manier zal je computer eerst kijken of er een USB-stick is waarvan hij kan opstarten, als dat niet het geval is, probeert hij de dvd-/cd-lezer en tenslotte de harde schijf (waar waarschijnlijk je Windows op geïnstalleerd staat). Bewaar de wijzigingen en verlaat het BIOS. Nu zou bij het opstarten met je USB-stick in de computer een keuzemenu moeten verschijnen.
5. Zodra je opstart, word je begroet door een venster waarin je meteen de installatie kunt starten of Ubuntu eerst kunt uitproberen in een live omgeving (waarin je alsnog de installatie kunt starten als het besturingssysteem je bevalt). Ik kies meestal voor de live omgeving, zo kan ik meteen zien of mijn muis, toetsenbord, scherm, webcam, microfoon en luidsprekers goed werken.
6. Klik op ‘Install Kubuntu’ om de installatie te starten.
   
7. Sluit indien nodig je laptop aan op de netstroom voor je op volgende klikt.
   
8. Selecteer de regio. Pas eventueel de taal- en locatie-instellingen aan.
   
9. Kies het juiste toetsenbord. Dat maakt het intikken van je gebruikersnaam e.d. veel makkelijker
   
10. Maak een keuze tussen de standaardselectie software (browser, kantoorsoftware en andere applicaties) of een minimaal pakket zonder alle extra’s.
    
11. Kies ervoor om je harde schijf te wissen en Kubuntu te installeren als je enkel Kubuntu als besturingssysteem wil. Volg de uitleg in de stappen hieronder als je Kubuntu 25.04 naast een ander besturingssysteem (bijv. Windows) wil installeren.
    1. Klik op ‘Handmatig partitioneren’.
       
    2. Zoek naar de partitie met de vrije ruimte (die je creëerde in Windows) en klik erop. Klik vervolgens op ‘Aanmaken’ om 3 partities te maken met volgende instellingen.
       
    3. FAT32-partitie met 1024MB ruimte, aankoppelpunt /boot/efi & ‘boot‘ als vlag. Deze partitie zorgt ervoor dat je bij het opstarten kunt kiezen tussen Kubuntu & Windows.
       
    4. linuxswap-partitie met evenveel ruimte als de grootte van je RAM-geheugen & vlag ‘swap‘.
       
    5. ext4-partitie met als aankoppelpunt ‘/‘ (voor de installatie van Kubuntu en ruimte voor je bestanden).
       
12. Klik op volgende en stel je naam, computernaam en wachtwoord in.
    
13. Kijk alle wijzigingen nog even aandachtig na. Dit is je laatste kans om je te bedenken, hierna worden de wijzigingen toegepast.
    
14. Klik op ‘installeer’ en wacht tot het systeem klaar is. Ondertussen kun je een presentatie over Kubuntu bekijken (of even iets anders gaan doen).
    
15. Herstart je computer wanneer Kubuntu daarom vraagt.
    
16. Meld je aan met je wachtwoord en doorloop de verwelkoming.
    

Tot slot

In deze tutorial leerde je Kubuntu 25.04 installeren. Laat gerust je vragen en opmerkingen hieronder achter of contacteer me via het formulier op deze website.

Veel plezier met deze Linuxdistributie!

Dit boek is nog steeds gericht op beginners die hun eerste stappen in de digitale ontwikkelkamer zetten en op ervaren gebruikers die meer willen leren over darktable of een overstap van een ander programma zoals Lightroom maken. Beginners en nieuwkomers bij darktable lezen dit boek het best van hoofdstuk 1 tot 3 aandachtig om vertrouwd te geraken met de basistechnieken van het programma. Daarna kun je de inhoudsopgave gebruiken om meer te weten te komen over de onderwerpen die je het meest interesseren. Ervaren gebruikers kunnen het boek doorbladeren en de onderwerpen eruit pikken waarover ze willen bijleren.

In de eerste drie hoofdstukken leer je de basis van het programma, na het lezen van deze hoofdstukken kun je darktable gebruiken voor het dagdagelijkse fotobeheer en om kleine bewerkingen te doen bij het ontwikkelen van de foto’s. In hoofdstuk 4 tot 8 verkennen we alle mogelijkheden die darktable biedt bij het beheren en bekijken van je bibliotheek en het ontwikkelen van jouw foto’s, maar bekijken we ook welke mogelijkheden de kaartweergave biedt en hoe je je foto’s best print. In hoofdstuk 9 leer je hoe je darktable kunt gebruiken om je camera te bedienen in de tetheringweergave. De laatste twee hoofdstukken zijn wat technischer en geven duiding bij alle opties die je kunt instellen in darktable en bieden je een blik achter de technische schermen.

Veel plezier ermee!

Downloaden kan door op onderstaande knop te klikken (let op: de download is zo’n 109MB groot).

darktable 5.0 boek

Size: 109 MB

Published: 26 december 2024

Nu downloaden!

Mocht je op zoek zijn naar de OUDERE versies van dit boek dan kun je hier de versie vinden die ik schreef voor darktable 3.6 en 2.6.

Ubuntu 24.10 – Oracular Oriole – is de meest recente jubileumuitgave van Canonicals populaire besturingssysteem. Ubuntu bestaat 20 jaar, gefeliciteerd! Dit is geen LTS-release, dit betekent dus dat je 9 maanden updates ontvangt en dat je in april best updatet naar Ubuntu 25.04 – Plucky Puffin – om ondersteuning te blijven ontvangen. Als je liever een besturingssysteem met langere ondersteuning gebruikt, dan download je beter Ubuntu 24.04 -Noble Numbat. Canonical belooft minimum 12 jaar aan updates bij de LTS-versie (Long Term Support).

In deze handleiding leg ik uit hoe je Ubuntu 24.10 installeert op je computer, bijv. ter vervanging van Windows.

Ik gebruik de standaardeditie van Ubuntu die met GNOME als desktopomgeving wordt geleverd maar uiteraard werkt deze handleiding ook met alle Ubuntu-afgeleiden zoals Kubuntu, Ubuntu Mate, Xubuntu, Elementary OS, POP!_OS, Linux Mint en nog veel andere distributies. Houd gewoon in je achterhoofd dat de screenshots in deze gids allemaal in Ubuntu 24.10 met Gnome gemaakt zijn, dus de kleuren en lay-out kunnen er ietwat anders uitzien maar de basisprincipes van het installeren blijven hetzelfde. 

Voor je begint, maak je best een back-up van je data zodat je zeker niets kwijt geraakt.

Aanbevolen systeemvereisten

Ubuntu zal zo op ongeveer alle computerhardware werken, zowel oud als nieuw. Als je computer werkte met Windows XP of nieuwer, dan zal hij ook Ubuntu kunnen draaien, maar ongetwijfeld sneller en beter

Dit zijn de aanbevolen hardwarevereisten:

• 2 GHz dual core processor;
• 4 GB RAM;
• 25GB ruimte op je harde schijf;
• Internettoegang is optioneel maar wel handig.

Het OS zal ook werken op tragere hardware maar misschien is het dan een goed idee om een lichtere versie van Ubuntu te gebruiken zoals Xubuntu.

Installatiestappen

1. Download Ubuntu 24.10 van https://ubuntu.com/download/desktop
2. Brand het gedownloade schijfbestand naar een usb-stick met bijv. Ventoy of DVD.
3. Als je een dual boot (2 besturingssystemen naast elkaar installeren) wil maken, dan kun je stap 3 volgen in deze gids.
4. Herstart je computer en start op van je USB-stick. Als dit niet automatisch gebeurt, dan moet je een toets indrukken tijdens het opstarten (die zoek je best even op online of in de handleiding). Bij mijn laptop is het F12 en op Apple hardware (met Intel CPU) kun je gewoon alt ingedrukt houden.
   Mocht dit niet werken dan kun je ook de opstartvolgorde in je BIOS veranderen. Je komt in het BIOS door tijdens het opstarten van je computer op een bepaalde toets te drukken, die is verschillend per computer maar vaak is het DEL, Esc, F4, F12, … In het BIOS zoek je naar de optie om de opstartvolgorde te veranderen. Je kunt bijv. USB bovenaan zetten, gevolgd door een DVD/CD-speler en tenslotte je harde schijf, op die manier zal je computer eerst kijken of er een usb-stick is waarvan hij kan opstarten, als dat niet het geval is probeert hij de dvd-/cd-lezer en tenslotte de harde schijf (waar waarschijnlijk je Windows op geïnstalleerd staat). Bewaar de wijzigingen en verlaat het BIOS. Nu zou bij het opstarten met je usb-stick in de computer een keuzemenu moeten verschijnen.
5. Zodra je opstart, wordt je begroet door een venster waarin je meteen de installatie kunt starten of Ubuntu eerst kunt uitproberen in een live omgeving (waarin je alsnog de installatie kunt starten als het OS je bevalt).
6. Kies je taal.
   
7. Je kunt enkele toegankelijkheidsinstellingen aanpassen indien nodig.
   
8. Kies het juiste toetsenbord. Dat maakt het intikken van je gebruikersnaam e.d. veel makkelijker
   
9. Maak verbinding met het internet. Ubuntu kan dan meteen updates en extra software downloaden.
   
10. Kies voor ‘Ubuntu installeren’ om het besturingssysteem naar je computer te kopiëren.
    
11. Kies voor de standaard ‘interactive installatie’. De andere optie is interessant voor systeembeheerders die geautomatiseerd een installatie op meerdere computers willen toepassen.
    
12. Maak een keuze tussen de standaardselectie software (enkel een browser + een paar applicaties) of een uitgebreider pakket (met o.a. een Officepakket en mailprogramma).
    
13. Ik kies er steeds voor om meteen de extra software en codecs te installeren zodat ik dat niet achteraf meer hoef te doen.
    
14. Kies ervoor om je harde schijf te wissen en Ubuntu te installeren als je enkel Ubuntu als besturingssysteem wil. Volg de uitleg in stap 11 van deze handleiding als je Ubuntu 24.10 naast een ander besturingssysteem wil installeren.
    
15. Kies de juiste harde schijf om Ubuntu op te installeren.
    
16. Maak je gebruikersaccount en wachtwoord aan.
    
17. Kies de juiste locatie zodat o.a. de tijds- en regio-instellingen meteen goed gezet kunnen worden.
    
18. Kijk alle wijzigingen nog even aandachtig na. Dit is je laatste kans om je te bedenken, hierna worden de wijzigingen toegepast.
    
19. Klik op ‘installeren’ en wacht tot het systeem klaar is. Ondertussen kun je een presentatie over Ubuntu bekijken (of een kwartiertje iets anders gaan doen).
    
20. Herstart je computer wanneer Ubuntu daarom vraagt.
21. Meld je aan met je wachtwoord en doorloop de verwelkoming.
    

Tot slot

In deze tutorial leerde je Ubuntu 24.10 installeren. Laat gerust je vragen en opmerkingen hieronder achter of contacteer me via het formulier op deze website.

Veel plezier met deze jubileumeditie!

Voorheen gebruikte ik Hot Potatoes voor de oefeningen op de website, maar sinds enkele jaren gebruik ik https://h5p.org/

De voorbije weken rondde ik de update af. De oude oefeningen en theorie vind je wel nog steeds terug onder de nieuwe presentaties.

De nieuwe applicatie laat toe om rijkere inhoud te creëren en om de oefeningen en theorie meer in elkaar te laten overvloeien. Ook is het makkelijker om de oefeningen op een telefoon of tablet te maken.

Veel leerplezier!

Klik op de dubbele pijl rechts onderaan om de les op je volledige scherm te bekijken.

Opensource software zijn computerprogramma’s waarvan de broncode vrij beschikbaar is. Je kunt het programma gebruiken, de code ervan bekijken & aanpassen en je mag de software doorgeven. Dit lijkt evident, maar dat is het niet.

Heel veel software die we dagelijks gebruiken heeft een gesloten bron (closed source): Windows, macOS, iOS, Microsoft Office, Adobe Photoshop, Microsoft Edge, Google Chrome, … Door de code geheim te houden, hopen ontwikkelaars hun werk te beschermen, vaak ten nadele van de gebruiker, want niemand kan de code controleren en checken op fouten (of erger: malafide code). De ethische weg vooruit is dus open source software.

Waarom kiezen voor open source?

Eén van belangrijkste redenen voor de populariteit van opensource software is de prijs: je kunt de aangeboden programma’s gratis gebruiken. Al wordt het ten zeerste gewaardeerd als je een bijdrage geeft aan software die je graag en vaak gebruikt.

Verder is open source software vaak stabieler en veiliger omdat iedereen (maar voornamelijk andere ontwikkelaars) de code kan nakijken, verbeteren of aan de alarmbel kan trekken bij grote problemen. Op deze manier vergroot de kwaliteit voortdurend.

Ook hebben de meeste open source projecten een fijne gemeenschap (community) waar je (als beginner) terechtkunt met je vragen. De gebruikers helpen er elkaar en werken zo op een positieve manier aan de reputatie van een project.

Bij open source software heb je zelf controle over je computer en de software die je gebruikt: de code is beschikbaar en je bent vrij ze aan te passen naar eigen smaak.

De geest achter de open source community is er één die streeft naar samenwerking. Ontwikkelaars van over de hele wereld kunnen samenwerken om een programma te ontwikkelen dat bij hun behoeften past.

Met open source software voorkom je ook dat je vast zit in 1 platform of aan 1 stuk software. Open source software gebruikt open standaarden die ervoor zorgen dat je je bestanden ook op andere computers en met andere software kunnen samenwerken.

In de meeste gevallen ervaar ik open source software als een ethische en technologisch logischere keuze dan het closed source alternatief.

Uiteraard is het niet enkel rozengeur en maneschijn, er zijn ook enkele mogelijke nadelen. Zo vereist een overstap vaak enige gewenning als je al jaren een ander programma gebruikt en is er mogelijk een leercurve. Ook komen de alternatieven nooit één-op-één overeen: elk programma heeft wel functies die het net beter of minder goed doet dan het andere, waardoor je soms even goed moet kijken en vergelijken tussen de opensourcealternatieven.

Lijst met alternatieven

Om door het bos de bomen nog te kunnen onderscheiden, maakte ik onderstaande lijst van opensource software-alternatieven. Dat maakt de start van je zoektocht wat makkelijker en overzichtelijker. Ik zorgde ervoor dat alle voorgestelde alternatieven (in de meeste gevallen) beschikbaar zijn voor Linux, macOS en Windows. Alvast veel plezier gewenst met het ontdekken van deze open source alternatieven. Als er meerder opties zijn, geef ik ook steeds aan wat ik bij voorkeur gebruik, maar zoek zeker even voor je zelf uit wat jij verkiest.

Browsers

Waarschijnlijk de meest gebruikte software op elke computer is de internetbrowser. Hier wil ik alternatieven aanbieden voor de closed source Google Chrome (de meest gebruikte browser), Microsoft Edge (meegeleverd in Windows) en Safari (standaardbrowser op macOS).

• Mozilla Firefox – https://www.mozilla.org/nl/firefox/new
• Brave – https://brave.com
• Chromium – https://www.chromium.org/getting-involved/download-chromium

Mijn aanrader: Mozilla Firefox. Firefox biedt het enige echte ethische alternatief. De meeste andere browsers bouwen verder op Chromium (waarop Chrome gebaseerd is): Edge, Vivaldi, Opera & Google Chrome zijn onder de motorkap grotendeels gelijkaardig. Firefox zet privacy voorop, laat je makkelijke reclame & trackers blokkeren en biedt ook erg veel uitbreidingsmogelijkheden via extensies.

E-mailprogramma’s

Elke Windowscomputer komt standaard met Outlook en macOS levert Mail. Ook voor deze programma’s bestaan er interessantere opensourcealternatieven.

• Thunderbird – https://www.thunderbird.net/nl/
• Mailspring – https://www.getmailspring.com/download

Mijn aanrader: Thunderbird. Thunderbird vindt net als Firefox zijn oorsprong bij Mozilla en deelt dus dezelfde waarden. Net als in Firefox kun je de uitgebreide basis nog verder verrijken met extensies en thema’s.

Video’s bekijken

De standaard mediaspelers in Windows en macOS hebben geen open bron, onderstaande suggesties zijn dus ideaal als je op zoek bent naar een andere optie.

• VLC – https://www.videolan.org/vlc/
• MPV – https://mpv.io/

Mijn aanrader: VLC. VLC is al meer dan een decennium de standaard op mijn computers (maar bestaat al meer dan 25 jaar). De tijd van het zoeken naar de juiste codecs om een filmpje te kunnen bekijken is voorgoed voorbij. VLC bevat alle software die nodig is om multimedia te bekijken en beluisteren. Ik ben nog geen bestand tegengekomen dat VLC niet afspeelt.

Office

Op de meeste computers is Microsoft Office het standaardpakket dat je gratis (beperkt) of betalend kunt gebruiken. Ook op macOS wordt het vaak gebruikt. Helaas kun je MS Office niet makkelijk installeren onder Linux en is het pakket ook niet opensource. Alternatieven die wel op alle besturingssystemen werken vind je hieronder.

• LibreOffice – https://nl.libreoffice.org/
• OnlyOffice – https://www.onlyoffice.com/

Mijn aanrader: OnlyOffice. Beide pakketten zijn erg goed en compleet, maar als je bestanden opent die gemaakt zijn in MS Office, dan doet OnlyOffice het vaak iets beter qua compatibiliteit (vaak zijn er wat problemen met de lay-out in bijv. Word of PowerPoint).

Notities nemen

Mac-computers heeft ‘Notities’ en Windows kent OneNote. Een bekend alternatief voor beide is Evernote, maar ook dat is niet opensource. Onderstaande opties zijn dat uiteraard wel.

• Joplin – https://joplinapp.org/
• Anytype – https://anytype.io/

Mijn aanrader: Joplin is ideaal als je enkel notities wil nemen, Anytype blinkt echter uit als je veel meer functies wil en makkelijk wil kunnen samenwerken met familie, vrienden en collega’s.

Berichten sturen

In plaats van sms’jes sturen de meeste mensen berichten via WhatsApp, Facebook Messenger of Instagram. Deze 3 apps zijn echter alledrie van Meta (het moederbedrijf achter Facebook) en zijn allesbehalve opensource en privacygericht. Voor een ethisch en privacyvriendelijk alternatief is er maar één echter aanrader:

• Signal – https://signal.org/

Fotomanagement en -bewerking

De bekendste applicaties zijn ongetwijfeld (de erg dure) Photoshop en Lightroom. Ook Affinity wint aan faam, maar geen van de 3 zijn opensource. In deze categorie vind je trouwens nog een verdere onderverdeling: er zijn programma’s om je afbeeldingen te bewerken of maken en er is software die je foto’s (voornamelijk) beheren.

• Foto’s beheren
  • darktable – https://www.darktable.org/
  • digiKam – https://www.digikam.org/
• Afbeeldingen bewerken
  • GIMP – https://www.gimp.org/
  • Krita – https://krita.org/nl/
  • rawTherapee – http://www.rawtherapee.com/

Mijn aanraders: darktable is een mooie en erg uitgebreide applicatie die je je foto’s laat beheren, ontwikkelen en publiceren. Op deze website vind je o.a. een boek met een uitgebreide handleiding/kennismaking van het programma. Om afbeeldingen te bewerken kun je afhankelijk van je doel met alle voorstellen aan de slag: GIMP als alternatief voor Photoshop, Krita om digitale afbeeldingen te creëren en rawTherapee om je foto’s te ontwikkelen.

Kalender

Een agenda beheren is een basisfunctie en bekende aanbieders zijn Google Calendar (online), macOS Agenda (iCloud) of Outlook (Microsoft). Al deze kalenders (en meer) kun je beheren via het open source Thunderbird, behalve je mails (zie hierboven), kun je dus ook je agenda’s hiermee beheren. Je kunt trouwens ook je agenda offline maken als je je afspraken liever niet in een clouddienst van een groot bedrijf zet.

• Thunderbird – https://www.thunderbird.net/nl/

Wachtwoordbeheer

Het is onmogelijk geworden om voor elke online dienst een goed, veilig en verschillend wachtwoord te maken en onthouden. Gelukkig zijn er wachtwoordbeheerders die dit voor jou doen. Veel browsers, bijv. Safari en Google Chrome, doen dit voor je, maar onderstaande opties werken op alle platformen en zijn niet afhankelijk van 1 partij/browser.

• Bitwarden – https://bitwarden.com/
• Proton Pass – https://proton.me/pass
• KeePass – https://keepass.info/

Mijn aanrader: Bitwarden. Dit programma werkt op alle besturingssystemen en mobiele apparaten en beheert op een overzichtelijke manier je wachtwoorden. Je kunt de applicatie ook wachtwoorden voor je laten verzinnen en het synchroniseren van je wachtwoordenkluis kan via Bitwarden zelf of via een eigen server.

Video-editor

Video’s bewerken kan uiteraard ook via opensource software.

• KDEnlive – https://kdenlive.org/en/
• Open Shot – https://www.openshot.org/
• Shortcut – https://shotcut.org/

Audio-editor

De bekendste software met een open bron is Audacity. Het is al sinds begin jaren 2000 beschikbaar en heeft een uitstekende reputatie opgebouwd als je geluidsopnames wilt maken en bewerken. Er is volgens mij geen beter alternatief te vinden.

• Audacity – https://www.audacityteam.org/

E-books

Veel e-bookplatformen zijn gesloten en laten je niet eenvoudig je gekochte boeken overzetten naar een ander apparaat of account. Via Calibre kan dit wel: je kunt je digitale bibliotheek beheren, je boeken bewerken, je collectie back-uppen en uiteraard je literatuur lezen.

• Calibre – https://calibre-ebook.com/

Streaming

Of je nu een screencast wil maken of een game wil streamen naar het web: OBS is de software die je je eigen wil maken.

• OBS – https://obsproject.com/

Websites maken

Wie graag websites maakt kan ofwel zelf de code schrijven of een CMS – Content Management System – gebruiken.

• WordPress – https://nl-be.wordpress.org/ of https://wordpress.com/nl/
• Joomla – https://www.joomla.org/

Mijn aanrader: WordPress is wat ik gebruik om deze website te maken en beheren. Het is een heel toegankelijke manier om je website online te krijgen en via de vele plug-ins kun je alle functionaliteit die je wenst toevoegen.

Besturingssysteem

Op de meeste computers die je koopt, staat standaard Windows geïnstalleerd, of macOS als je bij Apple koopt. Maar ook deze programa’s kun je vervangen door een opensource alternatief. Linux is de verzamelnaam voor een heleboel besturingssystemen die gebaseerd zijn op de Linux kernel en daar hun eigen twist aan toevoegen. De 3 toegankelijkste en beste keuzes voor beginners zijn volgens mij onderstaande (op mijn website vind je allerhande tutorials over hoe je die kunt installeren op je computer):

• Ubuntu – https://ubuntu.com/download
• Fedora – https://fedoraproject.org/
• Linux Mint – https://www.linuxmint.com/

Mijn keuze: Ubuntu. Om eerlijk te zijn wissel ik al eens af van besturingssysteem tussen Ubuntu, Fedora, Pop!_OS, Arch Linux en OpenSuse, maar ik kom steeds terug bij Ubuntu, de meest gebruikte, omdat je er vaak het makkelijkst ondersteuning vindt en alle applicaties die ik wil gebruiken er makkelijk op werken. Maar onder de motorkap zijn het allemaal Linux-distributies en met wat tijd en geduld kun je ze allemaal volledig naar je hand zetten, volledig eigen aan hun opensource filosofie.

In deze tutorial toon ik je hoe je Fedora 38 naast macOS kunt installeren zodat je bij het opstarten van je computer kunt kiezen tussen macOS en Fedora. Opgelet: dit werkt niet met computers met de nieuwe M1/M2-processoren, enkel met Intel-chips.

Naast je laptop heb je enkel een usb-stick nodig die even gewist mag worden voor dit project.

Aanbevolen systeemvereisten

Fedora werkt op de meeste hardware, maar voor een vlotte gebruikerservaring wordt deze hardware minimaal aangeraden:

• 2GHz quad core processor
• 4GB RAM-geheugen
• 20GB vrije schrijfruimte

Ruimte vrij maken op je Mac

1. Open het Schijfhulpprogramma.
   
2. Kies bij de weergave voor ‘Toon alle apparaten’.
   
3. Klik op het icoon van de schijf zodat de ‘Partitioneer’-knop aanklikbaar wordt.
   
4. Klik op ‘Partitioneer’.
5. Klik op de ‘+’ om een nieuwe partitie aan te maken. Let erop dat je voor partitie kiest en niet voor volume.
   
6. Kies een grootte en geef de schijf eventueel een naam.
   
7. Klik op ‘Pas toe’, vervolgens op ‘Partitioneer’ en ‘Ga door’.
   
   
8. Klik op ‘Gereed’ als het partitioneren klaar is.
   

Maak je installatiemedium

1. Steek je usb-stick (die gewist mag worden) in de computer.
2. Ga naar https://fedoraproject.org en klik op ‘Download’.
   
3. Download Fedora Media Writer voor Mac.
   
4. Open het gedownloade zip-bestand en voer het programma uit.
   
5. Kies voor een automatische download…
6. …van de officiële editie…
   
7. …van versie 38. Check of je usb-stick vermeld wordt onder ‘USB Drive’ en klik op ‘Download en Write’.
   
8. Wacht tot het downloaden en schrijven klaar is.
   
9. Klik op Finish als het proces klaar is.
   
10. Zet je computer uit.

Installeer Fedora 38

1. Zet je computer aan en houd ‘alt’ ingedrukt.
2. Kies voor ‘EFI Boot’.
3. Kies voor “Test this media & start Fedora workstation-Live 38”.
4. Start de installatie van Fedora.
5. Kies je taal.
   
6. Pas indien nodig de toetsenbordinstellingen aan.
7. Klik op “Installatiebestemming”.
   
8. Kies voor “Terugvorderen ruimte”.
   
9. Klik de schijf aan die je in schijfbeheer van macOS aanmaakte.
   
10. Klik op ‘Verwijderen’ (niet op “Verwijder alles”) en vervolgens op “Terugvorderen ruimte”.
11. Je komt automatisch terug op het installatie-overzicht.
    
12. Klik op “Begin installatie”.
    
13. Klik op “Installatie voltooien”.
    
14. Herstart je computer. Je komt automatisch terecht in Fedora.
15. Om te wisselen van besturingssysteem houd je tijdens het opstarten de alt-toets ingedrukt. In het keuzemenu kun je vervolgens kiezen tussen macOS en Fedora.

Tot slot

Geniet van Fedora 38 en macOS op 1 computer. Veel plezier ermee en laat je vragen en opmerkingen gerust hieronder achter.

Neofetch

Neofetch is een tool die je gebruikt in de terminal om je systeeminfo op een esthetisch aangename manier te delen. De gegevens worden zo op een overzichtelijke manier gedeeld. Je gebruikt het door de terminal te openen voor je een screenshot van je desktop neemt.

Installatie

Open de terminal.

Update je systeem

sudo apt update

Installeer Neofetch in Ubuntu.

sudo apt install neofetch

Gebruik

Typ de naam van het programma in de terminal.

neofetch

Je kunt dan een screenshot nemen van je hele desktop, zoals hierboven door Printscreen te drukken op het toetsenbord. Of enkel eentje van de terminal, klik rechts in de titelbalk van de terminal en kies voor ‘Take screenshot’.

Dat is het al! Het hoeft niet altijd een lange, uitgebreide post te zijn met heel veel stappen. Neofetch installeren en gebruiken is erg eenvoudig. En mocht je toch aanpassingen willen maken dan kun je de wiki even bekijken op de GitHub van Neofetch: https://github.com/dylanaraps/neofetch/wiki

Veel succes!

Ik zal je hieronder uitleggen hoe je iCloud agenda kunt toevoegen aan Thunderbird op een manier waarbij je de gegevens in 2 richtingen synchroniseert: alle wijzigingen die je maakt op je telefoon of tablet, worden ook zichtbaar in Thunderbird en omgekeerd.

In essentie bestaat deze handleiding uit 3 stappen:

1. Maak een app-specifiek wachtwoord voor je iCloud.
2. Maak de url die je nodig hebt om toe te voegen aan Thunderbird.
3. Voeg de kalender toe aan Thunderid.

1 – App-specifiek wachtwoord maken

Wanneer je inlogt bij iCloud dan krijg je normaal gezien een code toegestuurd op je Apple-apparaten die je als extra beveiliging intikt. Dat is uiteraard niet handig om een kalender te configureren, daarom maken we eerst een app-specifiek wachtwoord aan voor Thunderbird.

Surf daarvoor naar https://appleid.apple.com/nl-nl/

Log in met je gebruikersnaam en wachtwoord van je iCloud-account.

Klik op ‘App-specifiek wachtwoord’.

Klik op het blauwe plusje om een nieuw wachtwoord aan te maken.

Kopieer en plak dit wachtwoord tijdelijk even in een tekstbestand of laat de website open staan. Later heb je dit wachtwoord nodig om je kalender aan Thunderbird toe te voegen.

2 – De url achterhalen

iCloud gebruikt verschillende servers voor de agenda waardoor het als gebruiker niet te raden valt welke url je precies moet intikken. De url voor Thunderbird ziet er standaard zo uit:

https://<servernummer>-caldav.icloud.com/<gebruiker>/calendars/<kalender>/

De vetgedrukte delen moeten vervangen worden door jouw gegevens. Dus straks moet je bijv. <servernummer> vervangen door een waarde als p40, <gebruiker> door 10 cijfers en <kalender> door een lange string van letters, cijfers en koppeltekens.

In Ubuntu is Firefox de standaardbrowser, de stappen die ik beschrijf zijn dus voor deze browser, maar ze zijn erg gelijkaardig aan de stappen die je zet in andere browsers.

Open de iCloud agenda in je browser: https://www.icloud.com/calendar

Druk op F12 om de hulpmiddelen voor ontwikkelaars te openen. Die zien er zo uit:

Klik, zoals in bovenstaande screenshot, op het Netwerk-tabblad.

Tik in het tekstveld ‘collections’ (zonder aanhalingstekens).

Kies voor XHR.

Schakel de agenda die je wilt toevoegen in Thunderbird even uit en aan door op het vinkje dat er voor staat te klikken.

Je zult merken dat je in de hulpmiddelen onderaan een of twee links ziet verschijnen.

Dubbelklik op één van de links om die in een apart tabblad te openen.

Kopieer de URL uit de adresbalk naar een eenvoudige teksteditor zodat je hem in het geheel kunt bekijken.

Het servernummer staat helemaal vooraan in de link, net voor -calendarws.icloud.com, als er dus https://p40-calendarws.icloud.com verschijnt, dan is p40 je servernummer. Noteer je servernummer.

Je gebruikersnaam staat in de link net na ‘dsid=’ en telt 10 cijfers. Noteer deze 10 cijfers als gebruiker.

De indentificatie voor de kalender staat na https://servernummer.calendarws.icloud.com/ca/collections/ en voor het vraagteken ‘?’ verderop in de url. Het bestaat uit een heleboel letters, cijfers en koppeltekens. Noteer ook deze gegevens.

3 – Kalender toevoegen aan Thunderbird

Open Thunderbird en open de kalender.

Klik aan de linkerkant op het plusje naast ‘Agenda’.

Kies voor een kalender op het netwerk.

Tik je gebruikersnaam van iCloud in en bij Locatie plak je de link https://<servernummer>-caldav.icloud.com/<gebruiker>/calendars/<kalender>/ waarbij je de vetgedrukte delen vervangt door de gegevens die je vond bij stap 2.

Klik op ‘Agenda’s zoeken’.

Thunderbird toont je nog een overzicht van de agenda die je gaat toevoegen. Zorg dat je kalender aangevinkt staat en klik op ‘Abonneren’.

Thunderbird zal je om een wachtwoord vragen, hier tik je het app-specifieke wachtwoord in dat we bij stap 1 maakten.

Dat is het! Het is niet meteen de makkelijkste manier om een agenda toe te voegen in Thunderbird, maar het is voorlopig de enige manier die ik vond die echt werkt.

Veel succes!